DATY Z HISTORII POWSZECHNEJ

 

Data Wydarzenie

Przed naszą erą
2613-2494 Budowa trzech najwiekszych piramid w Egipcie królów IV dynastii: Chufu (gr. Cheopsa), Chafre (Chefrena) i Menkaure (Mykerinosa) w Gizie, na prawym brzegu Nilu.
2334-2279 Sargon I z Akkadu tworzy wielkie imperium Mezopotamii.
1792-1750 Hammurabi, władca Babilonu; Kodeks Hammurabiego.
1379-1362 Amenhotep IV Echnaton, król Egiptu, twórca reformy religijnej.
1361-1352 Tutenchamon, król Egiptu (grobowiec odkryty w 1922 r.).
1304-1237 Ramzes II, król Egiptu. Budowle w Abu Simbel, Abydos, Karnaku i Ramasseum. Wyjście Żydów z Egiptu.
1000-960 Dawid, król izraelski; pierwsza Świątyna Jerozolimska.
929 Oderwanie się Izraela od Judy.
811-807 Szammurama, królowa Asyrii (w legendzie - Semiramida, założycielka "wiszących ogrodów" Babilonu).
776 Pierwsza olimpida grecka.
753 Tradycyjna data założenia Rzymu (naprawdę w V w.).
721 Sargon II, król Asyrii, uprowadza do niewoli ludność odłączonych plemion Izraela.
586-538 Niewola Babilońska Żydów.
550-529 Cyrus II Wielki, twórca monarchii perskiej.
521 Dariusz I, król Persów, panuje od Hellespontu do Indusu.
490 Bitwa pod Maratonem, Ateńczycy zwycięzaja Persów.
480 Bitwy: w Termopilach i pod Salaminą.
479 Bitwy: pod Platejami i Mykale; ostateczne wyparcie Presów z Grecji.
431-404 Wojna peloponeska.
401 Odwrót "10 tysięcy" greckich najemników Cyrusa Mł. z Azji Mniejszej do Grecji.
359-336 Filip II królem Macedonii.
338 Bitwa pod Cheroneją, zwycięstwo Filipa II nad Grekami.
336-323 Podbój Persji przez Aleksandra Macedońskiego (Wielkiego).
334 Bitwa pod Granikiem.
333 Bitwa pod Issos.
331 Bitwa pod Arbelą; upadek państwa Achemenidów.
280 Pyrrus, król Molossów, ląduje w Italii i odnosi "pyrrusowe zwycięstwo" nad Rzymianami w bitwach pod Herakleją i Auskulum (279).
264-241 Pierwsza wojna punicka (Rzym z Kartaginą).
264-227 Asoka cesarzem Indii.
221 Szy-huang Ti, założyciel dynastii Cin, pierwszym cesarzem zjednocznych Chin.
216 Bitwa pod Kannami, Hannibal zadaje klęskę Rzymianom.
214 Rozpoczęcie budowy Wielkiego Muru w Chinach.
202 Bitwa pod Zamą, Scypion St. pokonuje Hannibala.
146 Kartagina zburzona przez Scypiona Mł.
73-71 Powstanie niewolników w Italii pod wodzą Spartakusa (zdławione przez Pompejusza).
48 Zwycięstwo Juliusza Cezaran nad Pompejuszem w Farsalos.
44 Julisz Cezar zamordowany przez spiskowców.
27-14 Oktawian August władcą Rzymu.
4 Przypuszczalna data narodzin Jezusa z Nazaretu.

Naszej ery
14-37 Tyberiusz cesarzem Rzymu.
68 Samobójstwo Nerona (rządził od 54 n.e.).
69-79 Rządy Wespazjana.
79-81 Tytus; zburzenie Jerozolimy.
98-117 Trajan; imperium rzymskie osiąga najrozleglejsze terytorium.
117-138 Hadrian; stłumienie powstania Bar Kochby 132-135.
161-180 Marek Aureliusz.
284-305 Dioklecjan przekształca państwo rzymskie w monarchię absolutną.
306-337 Konstantyn Wielki ogłasza w 313 wolność wyznania dla chrześcijan.
361-363 Julian Apostata; walki chrześcijaństwa z innymi religiami i w obrębie Kościoła.
379-395 Teodozjusz Wielki ostatnim cesarzem całego imperium rzymskiego.
410 Alaryk I, król Wizygotów, zdobywa i plądruje Rzym.
449 Brytania zajęta prze Anglów, Sasów i Jutów (Celtowie utrzymują Szkocję i Walię).
451 Attyla, wódz Hunów, pobity na Polach Katalaunickich w Galii przez wojska rzymskie i wizygockie pod wodzą Aecjusza.
455 Genzeryk, król Wandalów, zdobywa i łupi Rzym.
476 Detronizacja ostatniego cesarza rzymskiego.
493 Teodoryk Wielki, król Ostrogotów (do 526), zdobywa całą Italię i zabija Odoakra, poprzedniego władcę Italii.
527-565 Justynian I Wielki, cesarz bizantyjski; Kodeks Justyniana.
554 Narses wypędza Ostrogotów z Italii.
622 Hidżra, ucieczka Mahometa z Mekki, początek ery muzułmańskiej.
715 Władza kalifa Walida I z dynastii Omajjadów sięga od Chin do Pirenejów.
715-741 Karol Młot, twórca potęgi dynastii Karolingów.
732 Karol Młot wstrzymuje inwazję Arabów, zwyciężając ich w bitwie między Tours a Poitiers.
768 Karol Wielki królem Franków, Longobardów (od 774), cesarz rzymski (od 800).
850 Legendarny Ruryk, wódz normański, obejmuje rządy w Nowogrodzie Wielkim.
865 Borys I (Michał), książę Bułgarii (853-889), przyjmuje chrzest od Bizancjum.
919 Henryk I, pierwszy z dynastii saskiej, królem niemieckim.
962 Otto I Wielki pierwszy cesarzem niemieckim.
966 Mieszko I, książę polski (ok. 960-992), przyjmuje chrzest prawdopodobnie w Ratyzbonie.
987-996 Hugo Kapet królem Francji (dynastia Kapetyngów do 1328).
988 Włodzimierz, książę Rusi Kijowskiej przyjmuje chrzest od Bizancjum.
1016 Kanut Wielki królem Anglii, Danii (1019) i Norwegii (1028).
1025 Bolesław Chrobry królem Polski.
1066 Bitwa pod Hastings: Wilhelm I Zdobywca, książę Normandii, zostaje królem Anglii.
1073-1085 Św. Grzegorz VII Hildebrand papieżem.
1077 Cesarz niemiecki Henryk IV udaje sie do Canossy.
1095 Papież Urban II rzuca na synodzie w Clermont hasło krucjaty (wyprawy krzyżowej) w celu wyzwolenia Ziemi Świętej od Saracenów.
1096-1099 Pierwsza krucjata.
1099 Godfryd z Bouillon zdobywa Jerozolimę.
1147-1149 Druga krucjata.
1187 Saladyn, sułtan Egiptu 1171-1193, zdobywa Jerozolimę.
1202-1204 Czwarta krucjata: Bizancjum łupem krzyżowców i wenecjan, którzy zdobywaja Konstantynopol.
1211-1216 Czyngis-chan, władca mongolski 1206-1227, podbija płn. Chiny.
1216 Wielka Karta Wolności w Anglii.
1260 Kubilaj wielkim chanem mongolskim.
1273-1291 Rudolf I, król niemiecki, założyciel podstaw potęgi Habsburgów.
1278 Mocarstwo mongolskie u szczytu potęgi, rozciąga się od Chin do Polski i od Syberii do Himalajów.
1337 Początek wojny stuletniej między Anglią i Francją.
1368 W Chinach obalenie mong. dynastii Juan i początek dynastii Ming, która panuje do 1644.
1378 Schizma papieska: Urban VI w Rzymie, Klemens VII w Awinionie.
1386-1434 Władysław II Jagiełło królem Polski.
1389 Klęska Serbów na Kosowym Polu.
1410 Bitwa pod Grunwaldem.
1414-1418 Sobór w Konstancji kończy schizmę papieską i potępia nauki Wiklefa i Husa (spalonego 1415).
1429 Wystąpienie Joanny d'Arc.
1453 Mahmed II Fatih zdobywa Konstantynopol; koniec cesarstwa bizantyjskiego.
1480 Iwan II, wielki książę moskiewski, wyzwala ostatecznie Rosję spod zwierzchnictwa tatarskiej Złotej Ordy.
1492 Zdobycie Grenady przez Hiszpanów; Kolumb odkrywa Amerykę.
1493-1519 Maksymilian I cesarzem niemieckim.
1498 Vasco da Gama odkrywa morską drogę do Indii wokół Afryki Płd.
1499 Szwajcaria niepodległą republiką.
1509-1547 Henryk VIII królem Anglii.
1515-1547 Franciszek I królem Francji.
1519-1556 Sulejman II Wspaniały sułtanem tureckim, imperium osmańskie u szczytu potęgi.
1526-1527 Babur, potomek Timura i Czyngis-chana, podbija Indie i zakłada indyjską dynastę Wielkich Mogołów.
1529 Sulejman II oblega Wiedeń.
1543-1658 Oliver Cromwell Lordem Protektorem.
1547 Iwan IV Groźny, wielki książę moskiewski, koronuje się na cara.
1556-1605 Akbar, wnuk Babura, najwybitniejszy władca Indii z dynastii Wielkiego Mogoła.
1558-1603 Elżbieta I Tudor królową Anglii.
1569 Unia lubelska.
1572 Noc św. Bartłomieja we Francji.
1588 Klęska Wielkiej Armady Filipa II, króla hiszp. i portug.
1603-1867 Dynastia 15 siogunów Tokugawów faktycznie rządzi Japonią.
1605 Bitwa pod Kircholmem.
1620 Wyprawa "Ojców Pielgrzymów" na "Mayflower" zakłada kolonię New Plymouth w Nowej Anglii; bitwa pod Białą Górą.
1625 Karol I Stuart królem Anglii i Szkocji (stracony 1649).
1643-1715 Ludwik XIV ("Król Słońce") królem Francji.
1644 Nowy Amsterdam pod władzą brytyjską jako Nowy Jork.
1644 W Chinach koniec dynastii Ming i początek dynastii mandżurskiej, panującej do 1912.
1648 Pokój westfalski kończy wojnę trzydziestoletnią.
1683 Osiecz wiedeńska: zwycięstwo wojsk polskich i cesarskich pod dowództwem Jana III Sobieskiego nad Turkami.
1689-1725 Piotr I Wielki carem Rosji.
1700-1721 Wojna północna.
1709 Bitwa pod Połtawą, Karol XII ucieka do Turcji.
1715-1774 Ludwik XV królem Francji.
1740-1786 Fryderyk II Hohenzollern (Wielki) królem Prus.
1745-1780 Maria Teresa (Habsburg) cesarzową Austrii.
1762-1796 Katarzyna II (Wielka) cesarzową Rosji.
1764-1795 Stanisław August Poniatowski ostatnim królem Polski.
1772 Pierwszy rozbiór Polski.
1774-1793 Ludwik XVI królem Francji.
1776 Deklaracja Niepodległości Stanów Zjednoczonych.
1789 Początek Rewolucji Francuskiej, zdobycie Bastylii; Deklaracja Praw Człowieka i Obywatela.
1791 Uchwalenie Konstytucji 3 maja przez Sejm Czteroletni (Wielki).
1793 Drugi rozbiór Polski. Ludwik XVI i Maria Antonina zgilotynowani.
1794 Powstanie kościuszkowskie. Robespierre i Danton zgilotynowani.
1795 Trzeci rozbiór Polski i upadek niepodległości Rzeczypospolitej.
1804-1814 Napoleon Bonaparte cesarzem.
1806 Bitwa pod Jeną i Auerstedt.
1812 Odwrót Napoleona spod Moskwy.
1814 Abdykacja Napoleona (wysłany na Elbę).
1815 "Sto Dni" Napoleona i bitwa pod Waterloo.
1815-1866 Królestwo Polskie (połączone unią personalną z Rosją).
1829 Grecja odzyskuje niepodległość.
1830-1831 Powstanie listopadowe.
1837-1901 Wiktoria królową Wielkiej Brytanii i Irlandii, od 1876 cesarzową Indii.
1848-1849 Wiosna Ludów - ruchy rewolucyjne w Europie.
1852 Napoleon III cesarzem Francuzów.
1861-1865 Wojna secesyjna w Stanach Zjednoczonych.
1861 Wiktor Emanuel II królem zjednoczonych Włoch.
1863 Powstanie styczniowe.
1870-1871 Wojna francusko-pruska.
1878 Kongres berliński.
1905-1907 Rewolucja w Rosji.
1914-1918 Pierwsza wojna światowa.
1917 Rewolucja lutowa i rewolucja październikowa w Rosji.
1918-1939 II Rzeczpospolita Polska.
1920-1946 Liga Narodów.
1928 Stalin ogłasza pierwszą pięciolatkę w ZSRR.
1929 Krach na giełdzie nowojorskiej rozpoczyna kryzys światowy (do ok. 1933).
1933 Hitler dyktatorem Rzeszy Niemieckiej.
1936 Zabór Abisynii przez Włochy Mussoliniego. Rewolta generała Franco rozpoczyna wojnę domową w Hiszpanii (do 1939).
1938 Układ monachijski; Hitler przyłącza Austrię do Rzeszy Niemieckiej.
1939 Hitler dokonuje zaboru Czechosłowacji i napada na Polskę; druga wojna światowa (do 1945).
1945-1946 Proces Norymberski.
1945-1989 Polska Ludowa (od 1952 Polska Rzeczpospolita Ludowa, PRL).
1946-1954 Francuska "brudna wojna" w Indochinach.
1949 Indie odzyskuja niepodległość. Utworzenie Pakistanu. Powstaje Chińska Republika Ludowa.
1950-1953 Wojna Koreańska.
1953 Śmierć Stalina.
1962 Kryzys kubański; ZSRR umieszcza na Kubie rakiety balistyczne.
1965-1975 Interwencja Stanów Zjednoczonych w Wietnamie.
1979-1989 Interwencja Związku Radzieckiego w Afganistanie.
1980 Utworzenie "Solidarności" w Polsce.
1981 Stan wojenny w Polsce.
1985 Nichaił Gorbaczow pierwszym sekretarzem partii ZSRR.
1989 Jesień Ludów Europy Środkowo-Wschodniej.
1990 III Rzeczpospolita Polska.

 

Wstecz