WAŻNIEJSZE ODKRYCIA GEOGRAFICZNE

 

DATA OPIS
ok. 1500 p.n.e. Podróż do legendarnej krainy Punt (Somalia lub pd. wybrzeża Płw. Arabskiego) — żeglarze egipscy.
ok. 596 p.n.e. Pierwsze opłynięcie Afryki, z polecenia faraona Necho II — żeglarze feniccy.
ok. 530 p.n.e. Wyprawa wzdłuż zach. wybrzeży Afryki — Eutymenes z Massalii (Marsylia).
ok. 510–507 p.n.e. Wyprawa od ujścia Indusu do Przesmyku Sueskiego, z polecenia króla Dariusza I Wielkiego — Skylaks z Kariandy.
ok. 510–480 p.n.e. Podróż z Gadir (Kadyks) do Bretanii, wzdłuż zach. wybrzeży Europy — Himilkon.
ok. 510–480 p.n.e. Wyprawa wzdłuż zach. wybrzeży Afryki, do Zat. Gwinejskiej — Hannon.
przed 450 p.n.e. Podróże do Kartaginy, Egiptu, Babilonii, Syrii, Azji Mniejszej i wybrzeży M. Czarnego — Herodot.
330–325 p.n.e. Wyprawa do Azji Środk. i w dorzecze Indusu — Aleksander III Wielki.
325–324 p.n.e. Wyprawa od ujścia Indusu do ujścia Eufratu — Nearch.
ok. 310 p.n.e. Podróż wokół zach. Europy do legendarnej wyspy Thule — Pyteasz z Massalii (Marsylia).
300–290 p.n.e. Podróż z Syrii do Indii; pierwsze informacje o Himalajach — Megastenes.
II w. p.n.e. Odkrycie W. Kanaryjskich — żeglarze feniccy.
ok. 100 p.n.e. Wykorzystanie monsunu w żegludze do Indii przez M. Arabskie — Hippalos.
I w. p.n.e. Wyprawy z M. Czerwonego do Indii i na Płw. Malajski — żeglarze feniccy.
ok. 60 n.e. Poszukiwanie źródeł Nilu, z polecenia cesarza Nerona — żołnierze rzymscy.
ok. 86 Wyprawa w głąb Sahary — Juliusz Maternus.
ok. 525 Wyprawa z Egiptu do Indii i na Cejlon — Kosmas Indikopleustes.
ok. 850 Wyprawy drogą morską do Indii i Chin — Sulajman.
ok. 870–890 Wyprawa wokół Przyl. Północnego (Płw. Skandynawski) do zat. Kandałaksza — Other.
X w. Ustalenie szlaków morskich do Chin — kupcy arabscy.
982 Odkrycie Grenlandii — Eryk Rudy.
1000 Osiągnięcie wsch. wybrzeży Ameryki Pn. — L. Eriksson.
XI w. Podróże szlakami karawanowymi przez Saharę w głąb Afryki — kupcy arabscy.
1245–47 Podróż do Mongolii; poselstwo do chana — G. da Pian del Carpine i Benedykt Polak.
1253–55 Podróż do Mongolii, poselstwo do chana — Rubruk.
1271–92 Podróż z Europy do Chin — M. Polo.
1312–41 Ponowne odkrycie W. Kanaryjskich — żeglarze włoscy.
1314–30 Podróż z Europy do Chin i Tybetu; pierwszy Europejczyk w Lhasie — Odoryk z Pordenone.
1325–54 Podróże od Timbuktu po Pekin, m.in. przejście zach. Sahary — Ibn Battuta.
1403–06 Podróż do Samarkandy, na dwór Timura — R.G. de Clavijo.
1405–33 Wyprawy z Chin do Indii, Arabii i wsch. Afryki — Zheng He (Czeng Ho).
1428–53 Podróż do Indii, Cejlonu i Archipelagu Sundajskiego — N. dei Conti.
1432–62 Wyprawy wzdłuż zach. wybrzeży Afryki do ujścia Gambii, z polecenia ks. Henryka Żeglarza — G. Eannes, N. Tristăo, Lançarote, D. Fernandez, A. Ca'da Mosto.
1456 Odkrycie W. Zielonego Przylądka — A. Ca'da Mosto.
1466–72 Podróż z Rosji do Indii — A. Nikitin.
1482 Odkrycie ujścia Kongo — D. Cao.
1488 Opłynięcie i odkrycie Przyl. Dobrej Nadziei — B. Diaz.
1492 Odkrycie Ameryki (12 X): odkrycie części Bahamów, Kuby i Haiti — K. Kolumb.
1493 odkrycie Dominiki, Gwadelupy i Puerto Rico — K. Kolumb.
1494 Odkrycie Jamajki — K. Kolumb.
1497 Odkrycie Nowej Fundlandii — G. Caboto.
1497–98 Odkrycie drogi do Indii wokół Afryki — V. da Gama.
1498 Odkrycie wybrzeży Ameryki Pd. i Trynidadu — K. Kolumb.
1499 Odkrycie wybrzeży Wenezueli — A. de Hojeda.
1500 Odkrycie wsch. krańców Ameryki Pd., ujścia Amazonki i wyspy Tobago — V. Pinzon;
1500 Odkrycie wsch. wybrzeży Brazylii — P. Cabral;
1500 Osiągnięcie Madagaskaru — B. Diaz.
1500–01 Poszukiwanie Przejścia Północno-Zachodniego; odkrycie wsch. wybrzeży Labradoru — G. Cortereal.
1501–02 Badania wsch. wybrzeży Ameryki Pd. — A. Vespucci.
1502–04 Odkrycie wsch. wybrzeży Ameryki Centr. — K. Kolumb.
1509 Osiągnięcie Cejlonu i Płw. Malajskiego — żeglarze portugalscy.
1511 Opanowanie Malakki — A. d'Albuquerque.
1512 Odkrycie Moluków — A. d'Abreu.
1513 Przejście Przesmyku Panamskiego i odkrycie wsch. wybrzeża O. Spokojnego — V. de Balboa;
1513 Odkrycie zach. Bahamów i płw. Floryda — J. Ponce de León.
1514 Osiągnięcie Chin — żeglarze portugalscy.
1516 Odkrycie La Platy — J.D. de Solis.
1519–21 Podbój Meksyku — H. Cortés.
1519–22 Pierwsze opłynięcie Ziemi — F. Magellan i J.S. Elcano.
1520 Odkrycie Cieśn. Magellana i Ziemi Ognistej — F. Magellan.
1521 Odkrycie Guam w Marianach i osiągnięcie Filipin — F. Magellan.
1526–27 Odkrycie pn.-zach. wybrzeży Nowej Gwinei — J. de Meneses.
1527–29 Odkrycie Wysp Admiralicji, Karolinów i W. Marshalla — A. de Saavedra.
1531–34 Podbój państwa Inków — F. Pizarro.
1534–35 Odkrycie Zatoki i Rzeki Św. Wawrzyńca — J. Cartier.
1535–37 Odkrycia w Andach Środk. (jez. Titicaca, pustynia Atakama) — D. de Almagro
1535–50 Podbój Chile — D. de Almagro, P. de Valdivia.
1540–42 Odkrycie Wyż. Kolorado, Wielkiego Kanionu, pd. części Gór Skalistych i Wielkich Równin — F.V. de Coronado i G.L. de Cárdenas.
1541 Przejście Andów i odkrycie Amazonii — G. de Pizarro, F. de Orellana.
1541–42 Odkrycie górnej Amazonki i spływ do O. Atlantyckiego — F. de Orellana.
1542 Osiągnięcie Japonii — żeglarze portugalscy.
1553 Poszukiwanie Przejścia Pn.-Wsch.; osiągnięcie ujścia Dwiny — R. Chancellor, H. Willoughby.
1554 Poszukiwanie Przejścia Pn.-Wsch.; odkrycie Nowej Ziemi — S. Burrough.
1568 Odkrycie W. Salomona — A. de Mendana de Neyra.
1576 Poszukiwanie Przejścia Pn.-Zach.; odkrycie Ziemi Baffina — M. Frobisher.
1578 Osiągnięcie Cieśn. Drake'a — F. Drake.
1581–84 Odkrycia w zach. Syberii — Jermak Timofiejewicz.
1585–87 Poszukiwanie Przejścia Pn.-Zach.; odkrycie Cieśn. Davisa — J. Davis.
1592 Odkrycie Falklandów — J. Davis.
1595 Odkrycie Markizów — A. Mendana de Neyra, P.F. de Quiros.
1596 Poszukiwanie Przejścia Pn.-Wsch.; odkrycie W. Niedźwiedziej i Spitsbergenu — W. Barents.
1606 Odkrycie Nowych Hebrydów, W. Towarzystwa (Tahiti) i Tuamotu — P. de Quiros.
1606 Odkrycie pn. wybrzeży Australii — W. Jansz.
1606 Odkrycie Cieśn. Torresa i Luizjadów — L.V. de Torres.
1609–15 Badania dorzecza Rzeki Św. Wawrzyńca; odkrycie jez. Ontario i części jez. Huron — S. de Champlain.
1610–11 Poszukiwanie Przejścia Pn.-Zach.; odkrycie Zat. Hudsona — H. Hudson.
1612–16 Poszukiwanie Przejścia Pn.-Zach.; odkrycie wejścia do cieśn. Lancaster — W. Baffin.
1616 Odkrycie zach. wybrzeży Australii — D. Hartog.
1616 Odkrycie przyl. Horn — J. Le Maire i W. Schouten.
1616 Odkrycie jez. Niasa — G. Boccaro.
1620–21 Odkrycie Jez. Górnego — É. Brúlé.
1624–31 Podróże z Indii do Tybetu — A. de Andrade.
1627 Odkrycie pd. wybrzeży Australii — P. Nuyts.
1634 Odkrycie jez. Michigan — J. Nicolet.
1639–41 Przejście wsch. Syberii i osiągnięcie M. Ochockiego — I.J. Moskwitin.
1640–48 Odkrycie jez. Erie i wodospadów Niagara — J. de Brébeuf.
1642–43 Odkrycie Tasmanii, Nowej Zelandii, Fidżi, Tonga, Nowej Brytanii i Nowej Irlandii — A. Tasman.
1643 Osiągnięcie jez. Bajkał — Kurbat Iwanow.
1643 Osiągnięcie Hokkaido, Kuryli i Sachalinu — M. de Vries.
1644 Osiągnięcie ujścia Amuru — W.D. Pojarkow.
1648 Odkrycie Cieśn. Beringa — S.I. Dieżniew.
1649 Wyprawa nad Amur — J.P. Chabarow.
1673 Odkrycia w środk. dorzeczu Missisipi — J. Marquette, L. Jolliet.
1680–82 Spływ Missisipi do ujścia — R. de la Salle.
1686 Odkrycie pn.-zach. wybrzeży Australii — W. Dampier.
1697–99 Badania Kamczatki — W.W.Atłasow.
1710–12 Odkrycie W. Lachowskich — J. Piermiakow, M. Wagin.
1721–36 Badania zach. Grenlandii — H.P. Egede.
1722 Odkrycie W. Wielkanocnej i Samoa — J. Roggeveen.
1728 Ponowne odkrycie Cieśn. Beringa — V.J. Bering i A.I. Czirikow.
1731–49 Odkrycie jez. Winnipeg i górnej Missouri — P.G. La Vérendrye i synowie.
1732 Odkrycie pn.-zach. krańca Ameryki Pn. (Alaska) — I. Fiodorow i M.S. Gwozdiew.
1734–43 Badania Syberii przez Wielką Ekspedycję Północną (Druga Ekspedycja Kamczacka) — V.J. Bering, A.I. Czirikow, Ch.P. i D.J. Łaptiewowie, S.I. Czeluskin, G. Steller.
1736–43 Pomiar długości równika w Andach Peruwiańskich — Ch. La Condamine i P. Bouguer.
1741 Odkrycie pd. wybrzeża Alaski, Aleutów i Archipelagu Aleksandra — V.J. Bering i A.I. Czirikow.
1742 Odkrycie przyl. Czeluskin — S.I. Czeluskin.
1766–69 Wyprawa dookoła świata; ponowne odkrycie W. Salomona i Luizjadów — L. de Bougainville.
1768–71 Wyprawa dookoła świata — J. Cook.
1770 Odkrycie wsch. wybrzeży Australii — J. Cook;
1770 Odkrycie źródeł Nilu Błękitnego i jez. Tana — J. Bruce.
1772–75 Wyprawa dookoła świata; pierwsze opłynięcie Ziemi z zachodu na wschód — J. Cook.
1773 Odkrycie W. Cooka — J. Cook.
1774 Pierwsze lądowanie na Nowej Kaledonii — J. Cook.
1775 Odkrycie wysp Georgia Pd. i Sandwich Pd. — J. Cook.
1776–79 Wyprawa dookoła świata — J. Cook.
1777 Odkrycie wyspy Kotielnej w W. Nowosyberyjskich — I. Lachow.
1778 Odkrycie Hawajów — J. Cook.
1785–88 Wyprawa na O. Spokojny — J. La Pérouse.
1789 Przejście pn.-zach. Kanady i spływ rzeką Mackenzie do M. Arktycznego — A. Mackenzie.
1792–93 Przejście zach. Kanady i osiągnięcie O. Spokojnego — A. Mackenzie.
1796–1806 Badania biegu rzeki Niger — M. Park.
1798 Odkrycie Cieśn. Bassa — G. Bass.
1799–1803 Badania w Ameryce Środk. i Pd. — A. Humboldt.
1801–03 Pierwsze opłynięcie kontynentu austral. — M. Flinders.
1803–06 Wyprawa dookoła świata — I.F. Kruzensztern.
1804–05 Przejście zach. części Stanów Zjedn. i osiągnięcie O. Spokojnego — M. Lewis i W. Clark.
1815–18 Wyprawa dookoła świata; badania Polinezji i Mikronezji — O. Kotzebue.
1819 Odkrycie Szetlandów Pd. — W. Smith.
1819–20 Poszukiwanie Przejścia Pn.-Zach.; przepłynięcie cieśnin Lancaster i Barrowa, do pd. krańców Wyspy Melville'a — W. Parry.
1819–21 Opłynięcie Antarktydy — F.F. Bellingshausen i M.P. Łazariew.
1820 Odkrycie Antarktydy (28 I) — F.F. Bellingshausen i M.P. Łazariew.
1820 Odkrycie Płw. Antarktycznego (31 I) — E. Bransfield, W. Smith.
1821 Odkrycie Orkadów Pd. — G. Powell, N. Palmer.
1821 Pierwsze lądowanie na Antarktydzie (Płw. Antarktyczny) — J. Davis.
1823 Odkrycie jez. Czad — H. Clapperton, D. Denham, W. Oudney.
1826–29 Wyprawa dookoła świata; badania pn. części O. Spokojnego — F.P. Litke.
1828–30 Odkrycie rzek Murray i Darling w pd.-wsch. Australii — Ch. Sturt.
1830–43 Wyprawa do Antarktydy; odkrycie Ziemi Wilkesa, Ziemi Wiktorii, Bariery Lodowej Rossa i M.Rossa — Ch. Wilkes, J.C. Ross.
1839–41 Badania w pd. Australii — E. Eyre.
1842–47 Badania i pomiary G. Skalistych — J. Fremont.
1844–45 Odkrycia w środk. Australii — Ch. Sturt.
1845–47 Próba przebycia Przejścia Pn.-Zach. — J. Franklin.
1850–51 Przejście Sahary w poprzek z północy na południe — J. Richardson i H. Barth.
1850–54 Ustalenie istnienia Przejścia Pn.-Zach.; odkrycie Cieśn. McClure'a — R.J. McClure.
1854–56 Przejście Afryki Pd. w poprzek z zachodu na wschód; odkrycie Wodospadu Wiktorii — D. Livingstone.
1858 Ponowne odkrycie jez. Niasa — D. Livingstone.
1858 Odkrycie jez. Tanganika — J. Speke i R. Burton.
1858 Odkrycie Jez. Wiktorii — J. Speke.
1860–61 Pierwsze przejście Australii w poprzek z południa na północ — R. O'Hara Burke i W. Wills.
1861 Odkrycie Kagery — J. Speke, R. Burton.
1862 Przejście Australii w poprzek z południa na północ, w najszerszym miejscu — I. McDouall Stuart.
1862 Odkrycie miejsca wypływu Nilu z Jez. Wiktorii — J. Speke i A. Grant.
1864 Odkrycie Jez. Alberta i Wodospadów Murchisona — S. Baker.
1865–70 Badania Madagaskaru — A. Grandidier.
1870–85 Odkrycia, badania i pomiary w Azji Środk. — N.M. Przewalski, G.N. Potanin.
1872–76 Badania oceanograficzne na O. Atlantyckim, Spokojnym, Indyjskim — C. Thompson, G. Nares i J. Murray.
1873 Odkrycie Ziemi Franciszka Józefa — J. Payer i K. Weyprecht.
1876 Odnalezienie Kagery jako źródłowej rz. Nilu — H. Stanley.
1876–77 Spływ Lualabą i Kongiem — H. Stanley.
1878–79 Przebycie Przejścia Pn.-Wsch. w kierunku wsch. — A.E. Nordenskiöld.
1888 Odkrycie Jez. Rudolfa — S. Teleki.
1888 Przejście Grenlandii w poprzek — F. Nansen i O. Sverdrup.
1892 Przejście pn. Grenlandii w poprzek — R. Peary.
1893–95 Próba dotarcia statkiem do bieguna pn. — F. Nansen.
1895 Pierwsze prace badawcze na wybrzeżu Antarktydy — C. Borchgrevink.
1897–99 Pierwsze zimowanie w Antarktyce — A. de Gerlache, R. Amundsen, H. Arctowski, A.B. Dobrowolski i in.
1900 Odkrycie pn. krańca Grenlandii, przyl. Morris Jesup — R. Peary.
1903–06 Przebycie Przejścia Pn.-Zach. — R. Amundsen.
1909 Zdobycie bieguna pn. (6 IV) — R. Peary.
1911 Zdobycie bieguna pd. (15 XII) — R. Amundsen.
1912 Osiągnięcie bieguna pd. (18 I) — R. Scott.
1913 Odkrycie Ziemi Północnej — B.A. Wilkicki.
1914–15 Przebycie Przejścia Pn.-Wsch. w kierunku zach. — B.A. Wilkicki.
1926 Odkrycie Gór Czerskiego — W.A. Obruczew.
1932–39 Otwarcie żeglugi na Pn. Drodze Morskiej — O.J. Szmidt i in..
1937–38 Dryf stacji Siewiernyj polus 1 na krze lodowej po M. Arktycznym — I.D. Papanin i in.
1957–58 Badania Antarktydy w ramach Międzynar. Roku Geofizycznego — ok. 10 tys. uczonych w 54 stacjach 12 państw.
1957–58 Przejście Antarktydy w poprzek — E. Fuchs i in.
1958 Zdobycie bieguna względnej niedostępności w Antarktydzie — J.I. Tołstikow i in.
1958 Osiągnięcie bieguna pn. pod wodą — atomowy okręt podwodny Nautilus.
1977 Osiągnięcie bieguna pn. statkiem nawodnym — lodołamacz atomowy Arktika.
1992 Osiągnięcie bieguna pn. statkiem nawodnym o napędzie konwencjonalnym — lodołamacz Oden.

Wstecz